Historia powstania sieci wodno- kanalizacyjnej i przedsiębiorstwa odpowiedzialnego za jej sprawne funkcjonowanie, wpisuje się w okres rozwoju przemysłu okręgu częstochowskiego w początkach XX wieku. Położenie Częstochowy na terenie bardzo atrakcyjnym dla inwestycji głównie ze względu na bliskość kolei warszawsko-wiedeńskiej oraz powstanie nowych połączeń kolejowych (w roku 1902- trasa: Częstochowa-Herby, w roku 1911-Częstochowa-Kielce), niskie ceny gruntów i siły roboczej a także niewielka odległość od zasobnego w surowce naturalne Śląska bardzo pozytywnie wpływały na rozwój przemysłowy tego regionu. Dawało to pozytywne perspektywy także na urbanistyczny rozwój miasta. Zwiększanie liczby ludności implikowało konieczność zapewnienia odpowiedniej infrastruktury komunalnej wodociągów, kanalizacji, dróg, szpitali i budynków mieszkalnych. Dodatkowo, przy znacznym wzroście ilości mieszkańców stopień zanieczyszczenia ulic, rynsztoków, i dotychczas eksploatowanych płytkich studni kopanych był znaczny i groził epidemią. Zdecydowany wpływ na podjęcie działań zmierzających do budowy infrastruktury liniowej miały idee pozytywistyczne i działalność towarzystw społeczno-lekarskich.

Na  konieczność pilnej regulacji gospodarki wodno-ściekowej wskazywał dr Władysław Biegański oraz członkowie założonego w roku 1901 Częstochowskiego Towarzystwa Lekarskiego i powstałej z jego inicjatywy w roku 1902, filii Warszawskiego Towarzystwa Higienicznego. Intensywne prace planistyczne i badawcze początkujące proces inwestycyjny rozpoczęto w 1924 roku. W owym czasie już  w 105 polskich miastach funkcjonowały sieci wodno- kanalizacyjne. Dodatkowym przyczynkiem do podjęcia prac budowy sieci było zwiększające się bezrobocie a zatrudnianie osób bezrobotnych przy tzw. „robotach miejskich” mogło częściowo rozwiązać problem.  Z powodu braku własnych funduszy na miejskie przedsięwzięcia postanowiono zaciągnąć pożyczkę inwestycyjną w amerykańskiej firmie "Ulen & Company" z Nowego Jorku, za pośrednictwem Banku Gospodarstwa Krajowego. Była to pierwsza w Polsce większa transakcja kredytowa, która doszła do skutku na przełomie 1924 - 1925 roku, z inicjatywy ówczesnego premiera i ministra skarbu Władysława Grabskiego.

W ramach prac wykonano szereg obiektów inżynierskich, np. przejścia pod torami kolejowymi i rzeką Wartą, a także budynki zaplecza technicznego przy ulicy Jaskrowskiej oraz budynek administracji, przy ulicy Katedralnej. Wszystkie te prace wykonano w ciągu 3 lat (1925 - 1928). W październiku 1928 roku osiągnięto sprawność techniczną urządzeń i sieci, i po 60 dniach rozruchu, przed świętami Bożego Narodzenia woda została dostarczona jej pierwszym odbiorcom.

Władze miasta postanowiły, że od dnia 1 stycznia 1929 roku będzie działać jednostka budżetowa przy Zarządzie Miasta pod nazwą Wodociągi i Kanalizacja. Pierwszym dyrektorem został inż. Kazimierz Knauer. Intensywną rozbudowę sieci spowolnił dopiero okres wojny. Poważnym problemem była też konieczność częstej wymiany pokryw włazów studzienek kanalizacyjnych niszczonych pod naciskiem licznie przejeżdżających czołgów.

W tym czasie liczebność załogi przedsiębiorstwa zwiększyła się do 150 osób. Zatrudniano głównie w celach uniknięcia wywozu na “przymusowe roboty” w głąb Rzeszy.

Jako pracownik biurowy pracował wtedy miedzy innymi syn ówczesnego burmistrza Częstochowy-Zygmunt Rybicki- aktywny działacz organizacji Szarych Szeregów. Po wyzwoleniu Częstochowy, mimo wielkich trudności, a dzięki dużej ofiarności pracowników, udało się utrzymać w ruchu urządzenia, które nie uległy zniszczeniu w wyniku działań wojennych. Bardzo istotne było utrzymania ciągłości dostaw wody, głównie do nowopowstałych przepełnionych szpitali wojskowych. Pierwsze lata powojenne były okresem odbudowy gospodarki po zniszczeniach, dopiero późniejsze lata rozwoju przemysłu i budowy nowych osiedli mieszkaniowych, wymogły podjęcie prac nad lokalizacją i udokumentowaniem nowych zasobów wody. Z inicjatywy dyrektora Knauera zostały zlecone prace dokumentacyjne dla poszukiwania nowych źródeł wody w dzielnicy Mirów w Częstochowie. Już w 1950 roku odwiercono sześć studni głębinowych o numerach 6, 7, 9, 11, 13 i 15, które w przyszłości miały posłużyć do budowy stacji pomp, wspomagając istniejące już ujęcie wody w Wierzchowisku.

Zarządzeniem Prezydium Miejskiej Rady Narodowej w Częstochowie z dnia 10 lutego 1951 roku w sprawie utworzenia przedsiębiorstwa państwowego powołano zakład pod nazwą „Miejskie Przedsiębiorstwo Wodociągów i Kanalizacji w Częstochowie” z siedzibą w Częstochowie. Nadzór nad pracą nowoutworzonego przedsiębiorstwa sprawował Minister Gospodarki Komunalnej, a bezpośrednio Miejska Rada Narodowa w Częstochowie za pośrednictwem swych organów. Dyrektor przedsiębiorstwa samodzielnie nim kierował i personalnie odpowiadał za swe decyzje a był nim od 1956r Stanisław Nawara. Absolutnie wyjątkowa osoba, kompetentny fachowiec, wspaniały człowiek. Dzięki niemu powstała nowoczesna oczyszczalnia ścieków- Spółka Wodna „Warta” a w przedsiębiorstwie wdrożono po raz pierwszy w Polsce ozonowanie wody. Za czasów dyrektora Nawary powstało strategiczne dla zaopatrzenia miasta w wodę ujecie w dzielnicy Mirów. Ujmowana tam woda pochodzi z kilkunastu studni głębinowych.

W latach 1972- 1979 wybudowano ujęcie wody we wsi Łobodno (nieopodal Kłobucka) z magistralami do Częstochowy i Kłobucka.

Z początkiem roku 1976 powołano Wojewódzkie Przedsiębiorstwo Wodociągów i Kanalizacji w Częstochowie. Lata osiemdziesiąte to czas intensywnego rozwoju przemysłu na terenie województwa częstochowskiego. Częstochowa była trzecim (po Łodzi i Bielsku) ośrodkiem przemysłu włókienniczego. Rozwijała się też przemysł innych branż, wytwarzano duże ilości blach dla przemysłu stoczniowego a częstochowskie tapety były znane w całej Polsce.

Przedsiębiorstwo o zasięgu wojewódzkim rozszerzyło swą działalność na miasta Myszków, Krzepice i kolejne gminy. W rezultacie w tym okresie obejmowało swymi usługami pięć miast i szesnaście gmin.

Dopiero zapisy ustawy z roku 1990 o samorządzie terytorialnym upoważniły samorządy do przejęcia mienia państwowego na własność. Ustawa przewidywała możliwość założenia związku międzygminnego, zależało to jedynie od woli gmin. I taki też związek powstał.

Prócz zgodnej woli gmin podstawą do prowadzenia wspólnej gospodarki wodnej było opracowanie pod nazwą: „Niepodzielność centralnego wodociągu Częstochowskiego w aspekcie racjonalnej gospodarki wodnej”.  O nierozerwalności miasta i gmin, jako jednego wspólnego terenu do prowadzenia gospodarki wodociągowo kanalizacyjnej mówiono już za czasów pracy Dyrektora Stanisława Nawary, a opracowując wszelkie dokumentacje, opinie dotyczące gospodarki zasobami wodnymi, w oparciu o badania hydrogeologiczne zawsze tworzono łącznie dla całego obszaru. Założeniem centralnego wodociągu częstochowskiego jest umożliwienie awaryjnego zasilania dla każdej z gmin i zapewnienie ciągłości dostaw wody do każdej rodziny. Wodociągi układane są w  pierścienie, umożliwiające przepinanie ich w przypadku konieczności zamknięcia dopływu wody spowodowanego awarią i jednoczesnego zapewnienia dostawy wody  podczas naprawy nieszczelności.

Związek Komunalny Gmin ds. Wodociągów i Kanalizacji działa na podstawie przepisów ustawy z dnia  8 marca 1990r. o samorządzie gminnym. Do Związku w czasie jego założenia przystąpiło 12 gmin: Częstochowa, Kłobuck, Blachownia, Mykanów, Olsztyn, Mstów, Konopiska, Poczesna, Krzepice, Miedźno, Rędziny, Myszków. Aktem notarialnym z dnia 16 lipca 1997 roku przedstawiciele Związku Komunalnego Gmin ds. Wodociągów i Kanalizacji w Częstochowie zawarli akt przekształcenia przedsiębiorstwa komunalnego (Wojewódzkie Przedsiębiorstwo Wodociągów  i Kanalizacji) w spółkę akcyjną pod nazwą Przedsiębiorstwo Wodociągów i Kanalizacji Okręgu Częstochowskiego SA w Częstochowie.

 

Zainteresowanym tematem polecamy monografię „Woda wpisana w historię. Historia Wodociągów Częstochowskich” autorstwa Karoliny Kowalskiej

 

 

 

Szybki kontakt

Centrala: (34) 3655448, (34) 3773199
Sekretariat: (34) 3773101
Fax: (34) 3651582
Pogotowie wodno-kanalizacyjne: 994

E-mail: poczta@pwik.czest.pl
www.pwik.czest.pl

Logo

Przedsiębiorstwo Wodociągów i Kanalizacji Okręgu Częstochowskiego S.A. w Częstochowie
42-202 Częstochowa, ul. Jaskrowska 14/20
Sąd rejestrowy: Sąd Rejonowy w Częstochowie Wydział Gospodarczy Krajowego Rejestru Sądowego - Nr KRS 0000057953
Kraj: Polska; województwo: Śląskie; powiat: Częstochowa, gmina: Częstochowa, miejscowość: Częstochowa
NIP: PL 5730003841, REGON: 150354701
Wysokość kapitału zakładowego: 101.074.600,00zł., pokryty w całości.
e-mail: poczta@pwik.czest.pl